DE KENNISBANK · CONSENT, GRENZEN & ETIQUETTE

Afspraken die standhouden als het spannend wordt

DE GLISSERS-REDACTIE · BIJGEWERKT 4 SEPTEMBER 2026

Afspraken sneuvelen zelden omdat ze verkeerd waren, maar omdat ze niet gemaakt zijn voor het moment waarop ze nodig zijn. Wat standhoudt is kort, gedragsmatig en van tevoren geoefend — en er hoort een afspraak bij over wat er gebeurt als iemand zich er niet aan houdt.

Bijna elk stel dat iets nieuws probeert maakt afspraken. En bijna elk stel merkt een keer dat de afspraken in de auto op de terugweg niets meer waard blijken. Dat komt zelden door onwil.

Waarom houden afspraken geen stand?

Omdat ze gemaakt worden door twee mensen aan de keukentafel, en uitgevoerd moeten worden door twee andere: opgewonden, aangeschoten, gevleid, of juist net afgewezen. De versie van jou die de afspraak maakte, is niet degene die hem moet nakomen.

Daar komt bij dat de meeste afspraken over gevoel gaan („we blijven eerlijk”, „we doen niets waar de ander zich rot van voelt”). Dat is geen afspraak maar een intentie, en intenties zijn in het moment niet toetsbaar.

Wat maakt een afspraak sterk?

• Hij beschrijft gedrag, niet gevoel. Niet „we houden rekening met elkaar” maar „we vragen het aan elkaar voordat we met iemand een aparte ruimte in gaan”.
• Hij is met één zin te controleren. Kun je hem niet in het moment nagaan, dan is het geen afspraak.
• Er zijn er maar een paar. Drie afspraken die je onthoudt verslaan tien die je thuis laat.
• Er zit een uitstap in: een woord of gebaar waarmee je stopt, zonder dat er uitleg bij hoeft.
• Er staat bij wat er gebeurt als iemand hem breekt.

Hoe oefen je een afspraak?

Zeg hem hardop tegen elkaar op de avond zelf, in de auto of voor de deur. Niet als controle maar als geheugensteun — precies zoals een briefing bij binnenkomst werkt op een goed georganiseerde avond.

Gebruik het uitstapwoord ook een keer als er niets aan de hand is. Een woord dat je nooit hebt uitgesproken, spreek je in het moment ook niet uit.

En als een afspraak toch gebroken wordt?

Praat er niet die nacht over. Bijna alles wat om drie uur ’s nachts gezegd wordt, moet de volgende dag hersteld worden. Spreek vooraf af dat het gesprek de volgende dag plaatsvindt, en dat de avond dan gewoon afgelopen is.

Ga in dat gesprek eerst na wát er precies gebeurd is voordat je bespreekt wat het betekent. Zie Wat te doen bij grensoverschrijding.

Moeten afspraken voor altijd gelden?

Nee, en dat is belangrijker dan het klinkt. Afspraken die nooit herzien worden, worden regels die niemand meer meent. Neem ze een paar keer per jaar door, en schrap wat er niet meer toe doet.

Wat je er niet in het moment bij verandert, blijft staan. Dat is de enige regel over regels die je echt nodig hebt. Zie ook Grenzen bespreken.