DE KENNISBANK · CONSENT, GRENZEN & ETIQUETTE

Enthousiaste instemming: verder dan „nee is nee”

DE GLISSERS-REDACTIE · BIJGEWERKT 4 SEPTEMBER 2026

Enthousiaste instemming betekent dat je afgaat op de aanwezigheid van een ja in plaats van op de afwezigheid van een nee. Dat is geen strengere regel maar een eerlijkere: de meeste mensen zeggen geen nee als dat sociaal duur is — ze worden stil, wijken uit, of gaan mee tot het over is. Wie op stilte afgaat, legt de last bij degene die zich het minst op zijn gemak voelt.

Iedereen kent „nee is nee”. Het is een goede regel en het is niet genoeg, om één reden: hij gaat ervan uit dat nee zeggen gratis is. Dat is het niet, en zeker niet in een ruimte met mensen die je niet kent.

Wat is een ja eigenlijk?

Een antwoord dat je hoort of ziet, en dat vrijwillig is. Niet: het uitblijven van verzet. Niet: iemand die niet wegloopt. Niet: iemand die eerder op de avond ja zei tegen iets anders.

Een ja is bovendien niet blijvend. Hij geldt voor dit, nu, met jou — en hij mag halverwege terug zonder uitleg. Dat is geen bijzin; dat is de helft van de definitie.

Waaraan herken je dat het geen ja is?

• Stilte, of alleen meebewegen zonder zelf iets te doen.
• Lachen dat niet bij het moment past, of een grapje dat het onderwerp wegduwt.
• Antwoorden die naar de ander wijzen: „als jij dat wilt”, „mij best”.
• Ogen die de partner zoeken voordat er antwoord komt.
• Twijfel die je merkt en waar je overheen praat. Dat laatste is de meest voorkomende.

In al deze gevallen is er maar één goede reactie: het niet doen, en er niets van maken. Niet vragen waarom, niet grappen om het luchtig te houden.

Maakt dat de sfeer niet stroef?

Het tegenovergestelde, en dat verrast bijna iedereen die het voor het eerst meemaakt. Als vragen normaal is, hoeft niemand meer te gokken — en wie niet hoeft te gokken, durft meer. Avonden waar hardop gevraagd wordt zijn losser dan avonden waar iedereen zit te lezen in lichaamstaal.

Bovendien is vragen zelf aantrekkelijk. „Mag ik je aanraken” is geen formulier; het is een van de weinige zinnen waarop iemand echt ja kan zeggen.

Geldt dit ook in een vaste relatie?

Ja, en daar wordt het het vaakst overgeslagen. Twintig jaar samen zijn geeft geen staande toestemming; het geeft alleen dat je elkaar beter kunt lezen. Zie Aanraking zonder seks — precies de plek waar dit misgaat zonder dat iemand het merkt.

En als je zelf de ja niet weet?

Dan is het antwoord nee, voorlopig. „Ik weet het niet” is een geldig antwoord en het betekent stoppen, niet overleggen. Hoe je dat zegt op een avond staat in Nee zeggen op een feest.