DE KENNISBANK · INTIMITEIT & VERLANGEN

Seksloos huwelijk

DE GLISSERS-REDACTIE · BIJGEWERKT 3 SEPTEMBER 2026

Een huwelijk heet seksloos als er minder dan tien keer per jaar seks is. Dat overkomt naar schatting één op de zes langdurige relaties, en het gaat zelden over aantrekkingskracht. Vaker is het een optelsom: een periode zonder gelegenheid, een paar afwijzingen die bleven hangen, en daarna een stilte die zichzelf in stand houdt omdat niemand hem nog durft te doorbreken.

Het woord zelf is zwaarder dan de werkelijkheid meestal is. „Seksloos huwelijk” klinkt als een diagnose, terwijl het bij de meeste stellen een fase beschrijft die begon zonder besluit en daarom ook zonder besluit kan eindigen.

Hoe ontstaat het?

Bijna nooit door één ding. Er komt een kind, een verhuizing, een ziekte, een baan die te veel vraagt. De frequentie zakt, en dat is op dat moment logisch. Wat daarna gebeurt is beslissend: als niemand het benoemt, wordt de nieuwe frequentie de norm. En hoe langer de norm duurt, hoe meer betekenis elke poging krijgt.

Op een gegeven moment is toenadering geen uitnodiging meer maar een test. Een nee is dan niet „vanavond niet”, maar een oordeel over de hele relatie. Precies daarom stopt iedereen met vragen — en dat is het punt waarop een fase een patroon wordt.

Betekent het dat de aantrekkingskracht weg is?

Meestal niet. Veel stellen die maanden niets deden, merken bij de eerste echte gelegenheid dat er niets verdwenen is. Wat weg was, was de aanleiding en de moed om te beginnen, niet het verlangen.

Dat is ook waarom „meer je best doen” zelden werkt. Het probleem zit niet in de inspanning maar in de lading. Zolang elke toenadering over de hele relatie gaat, is elke toenadering te zwaar.

Wat doorbreekt het wel?

• Iets afspreken waar geen seks aan vastzit, maar wel aandacht. Een avond weg, allebei aangekleed, geen agenda.
• Een gesprek dat begint bij wat je mist in plaats van bij wat er niet gebeurt.
• Afspreken wat een nee betekent, vóór je afspreekt hoe vaak. Zolang nee „ik wil jou niet” betekent, wordt elke ja een verplichting.
• Aanraking loskoppelen van de vraag of het ergens toe leidt. Voor veel stellen is dat de eerste stap terug.

Wat er vaak ook helpt: het gesprek ergens anders leggen dan in jullie hoofd. De gespreksoefening is zeven vragen die ieder apart invult; daarna zie je alleen waar jullie elkaar raken, en niet wat maar van één kant kwam. Voor wie al jaren om het onderwerp heen loopt, is dat een makkelijkere eerste zin dan „we moeten praten”.

Wanneer is het meer dan een fase?

Als er pijn is, als er iets veranderde na een bevalling, operatie of nieuwe medicatie, of als er een depressie meespeelt — dan is het geen kwestie van gelegenheid. Begin dan bij de huisarts of een seksuoloog; zie ook Lijf, plezier & gezondheid.

En als het gesprek thuis elke keer eindigt in ruzie of in stilte, is een relatietherapeut geen zwaar middel maar een praktisch middel. Twee mensen die er samen niet uitkomen zijn geen mislukking; ze hebben alleen iemand nodig die het gesprek anders inricht.

Moet het eigenlijk?

Nee. Er zijn stellen die weinig of geen seks hebben en gelukkig zijn — als het voor allebei klopt. Het wordt pas een probleem als één van beiden iets mist en dat niet kan zeggen. Dan gaat het niet over frequentie maar over stilte, en stilte is het enige wat je echt moet oplossen.