DE KENNISBANK · CONSENT, GRENZEN & ETIQUETTE

Alcohol en instemming: waar de grens ligt

DE GLISSERS-REDACTIE · BIJGEWERKT 4 SEPTEMBER 2026

Alcohol maakt instemming niet ongeldig, maar het maakt hem wel onbetrouwbaar — en de last van die onzekerheid ligt altijd bij degene die verder wil. De praktische regel op een avond is niet „hoeveel heeft iemand op”, maar: als je je afvraagt of het nog kan, is het antwoord nee. Twijfel is zelf het signaal, niet iets om doorheen te praten.

Dit is het onderwerp waar op elke avond het meest omheen gepraat wordt, want bijna iedereen drinkt en niemand wil de spelbreker zijn. Toch is het de enige factor die op zichzelf al bijna alle verhalen verklaart die achteraf misgingen.

Waarom is drank zo lastig?

Omdat het twee dingen tegelijk doet die elkaar versterken. Het maakt mensen makkelijker in het zeggen van ja, en het maakt ze slechter in het aanvoelen van de ander. De een wordt losser dan hij nuchter zou zijn; de ander merkt minder goed dat er iets niet klopt.

Daar komt bij dat drank het gemakkelijkst wegneemt wat je juist nodig hebt: het vermogen om halverwege van gedachten te veranderen en dat te zeggen.

Waar ligt de grens?

Er is geen aantal glazen dat het antwoord geeft, en iedereen die er een noemt, verzint het. Wat wel bruikbaar is, zijn tekenen die je aan iemand ziet.

• Onvaste motoriek, moeite met staan of met dingen vasthouden.
• Herhaling: dezelfde zin of hetzelfde verhaal binnen een paar minuten.
• Ogen die niet echt scherpstellen, of een blik die wegdrijft.
• Een plotselinge omslag in stemming of in wat iemand wil.
• Iemand die zelf zegt dat hij dronken is — ook als het lachend gezegd wordt.

Bij één van deze is de avond voor die persoon klaar wat betreft nieuwe dingen. Niet als straf; het is gewoon niet meer betrouwbaar te lezen.

En als we allebei gedronken hebben?

Dan geldt de regel nog steeds, en zij geldt het zwaarst voor degene die het initiatief neemt. „We waren allebei dronken” is achteraf geen verdeling van verantwoordelijkheid; het is een zin die één van de twee gebruikt.

Wat op een avond helpt: spreek met je partner vooraf een grens af in glazen, niet in gevoel. Een afspraak over hoeveel je drinkt is beter te controleren dan een afspraak over hoe helder je blijft — zie Afspraken die standhouden.

Wat doen wij ermee op onze avonden?

Er is drank, want het is een café. Wat er niet is, is de gewoonte om door te schenken: hosts letten erop, en wie te ver is wordt aangesproken. Dat is geen betutteling maar de reden dat de rest van de zaal zich kan laten gaan.

Wie merkt dat iemand anders klem zit, mag ingrijpen — dat is de gedeelde taak op elke goede avond. Zie Ingrijpen als je ziet dat het misgaat.

En drugs?

Dezelfde redenering, met minder marge en minder voorspelbaarheid. Op onze avonden hoort het er niet bij, en dat staat niet in de huisregels omdat het moet maar omdat een zaal waarin het onduidelijk is wie waarop is, niet veilig te houden is.