DE KENNISBANK · CONSENT, GRENZEN & ETIQUETTE

Een stopwoord kiezen dat je ook echt gebruikt

DE GLISSERS-REDACTIE · BIJGEWERKT 4 SEPTEMBER 2026

Een stopwoord is een woord waarmee je alles stilzet zonder uitleg. Het werkt alleen als het aan drie voorwaarden voldoet: het komt niet voor in wat je normaal zegt, iedereen weet vooraf wat er daarna gebeurt, en het is minstens één keer gebruikt toen er niets aan de hand was. Dat laatste is de stap die bijna iedereen overslaat, en de reden dat stopwoorden op het moment zelf blijven liggen.

Bijna elk stel dat iets nieuws probeert spreekt een stopwoord af. Bijna niemand gebruikt het ooit. Dat komt zelden doordat er nooit iets misging.

Waarom heb je een woord nodig?

Omdat „nee” en „stop” in sommige situaties onderdeel van het spel zijn geworden, en omdat ze in andere situaties te zwaar voelen om te zeggen. Een apart woord haalt die weging weg: het is geen oordeel over wat er gebeurde, het is een schakelaar.

Ook buiten rollenspel is het bruikbaar. Op een avond met veel mensen is één woord tussen jullie tweeën vaak makkelijker dan een gesprek in een volle zaal.

Hoe kies je er een?

• Een woord dat je nooit per ongeluk zegt. Namen van vruchten en steden werken; „wacht” en „rustig” werken niet.
• Kort genoeg om er half in slaap uit te komen.
• Uitspreekbaar in gezelschap zonder dat iemand anders begrijpt wat er gebeurt.
• Eén woord voor stoppen is genoeg. Een tweede voor „langzamer” mag, maar drie woorden onthoudt niemand.

Kun je niet praten — mond bezet, geen adem, te veel in je hoofd — spreek dan ook iets af dat je kunt doen. Drie keer tikken op een arm is de gangbare, en die kun je ook op een avond gebruiken.

Wat gebeurt er als het valt?

Alles stopt. Geen laatste beweging, geen „even dit nog”. En daarna: geen vraag naar waarom. Wie zijn stopwoord gebruikt heeft geen verklaring schuldig, en de eerste keer dat er wél om uitleg gevraagd wordt, is de laatste keer dat het woord gebruikt wordt.

Wat er wel volgt is aandacht: een deken, iets drinken, dichtbij blijven als dat gewenst is. Zie Aftercare.

Waarom moet je het oefenen?

Omdat een woord dat je nooit hebt uitgesproken, een woord is dat je in het moment ook niet uitspreekt. Gebruik het één keer op een avond dat er niets aan de hand is, midden in iets prettigs, en laat de ander merken hoe het is om meteen te stoppen.

Dat voelt onnodig en het is de enige oefening die telt. Dezelfde gedachte staat in Afspraken die standhouden: wat je nooit hebt gedaan, doe je niet als het spannend wordt.

Is een stopwoord genoeg?

Nee. Het is een noodrem en geen stuur. De gewone weg blijft vragen en kijken of er een ja is — zie Enthousiaste instemming. Wie op het stopwoord vertrouwt in plaats van op instemming, legt de hele last bij degene die moet ingrijpen.